Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Alergia na jad błonkoskrzydłych (osy, pszczoły) – kogo odczulać i kogo testować?

 

W związku z informacjami w mediach o zgonach w wyniku użądleń przez osy postanowiliśmy umieścić na naszej stronie internetowej bardziej szczegółowe informacje o wskazaniach do odczulania na jady os / pszczół.

 

 

 

Należy pamiętać, że do reakcji alergicznej nie może dojść podczas pierwszego użądlenia. Nie możemy być uczuleni na alergen (w tym wypadku na jad owada), jeżeli nie mamy z nim wcześniejszego kontaktu. Stąd wniosek, że najwcześniej możemy się uczulić po drugim użądleniu – najczęściej jednak uczulamy się po kilku lub kilkunastu użądleniach. Po użądleniu przez owada może dojść do różnej odpowiedzi alergicznej – od dużej reakcji miejscowej do wstrząsu anafilaktycznego, w skrajnych przypadkach nawet zakończonego zgonem. Poniżej przedstawiamy obowiązującą klasyfikację rekcji alergicznych powstałych w wyniku alergii na jad owadów błonkoskrzydłych (wg Muellera).

 

 

 

  1. REAKCJE TYPOWE

 

Duże miejscowe reakcje

 

Obrzęk w miejscu ukąszenia o średnicy >10 cm, utrzymujący się ponad 24 godziny.

 

Reakcje uogólnione (systemowe):

 

Stopień I

 

Uogólniona pokrzywka, świąd, złe samopoczucie, lęk.

 

Stopień II

 

Którekolwiek z objawów wymienionych powyżej oraz dwa lub więcej z następujących: obrzęk naczyniowo-ruchowy* (jeśli występuje pojedynczo, bez innych objawów, także klasyfikujemy jako stopień II), ucisk w klatce piersiowej, nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zawroty głowy.

 

Stopień III

 

Którekolwiek z objawów wymienionych powyżej oraz dwa lub więcej z następujących: duszność, sapanie, stridor** (każdy z tych objawów występując nawet pojedynczo pozwala rozpoznać stopień III), zaburzenia połykania i mowy, chrypka, dezorientacja, uczucie zbliżającego się niebezpieczeństwa.

 

Stopień IV

 

Którekolwiek z objawów wymienionych powyżej oraz dwa lub więcej z następujących: spadek ciśnienia tętniczego, zapaść, utrata przytomności, sinica, nietrzymanie moczu, stolca.

 

* obrzęk naczynioruchowy – tym terminem określamy obrzęk danej okolicy ciała lub obrzęk uogólniony, który powstaje w następstwie reakcji alergicznej. Obrzęk naczynioruchowy może powstać w okolicy odległej od miejsca użądlenia.
** stridor – skurcz krtani (może być silnie wyrażony i stanowić zagrożenie życia).

 

  1. REAKCJE NIETYPOWE

 

 

 

·               choroba posurowicza: gorączka, bóle stawów, powiększenie węzłów chłonnych – objawy te mogą pojawić się po kilku dniach od momentu użądlenia;

 

·               uogólnione zapalenie naczyń – skaza naczyniowa;

 

·               uszkodzenie nerek: kłębkowe zapalenie nerek, zespół nerczycowy;

 

·               uszkodzenie układu nerwowego: obwodowe zapalenie nerwów, zapalenie korzonków nerwowych, drgawki padaczkowe, odwracalne i nieodwracalne uszkodzenie centralnego układu nerwowego;

 

·               uszkodzenie elementów krwi: małopłytkowość, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, niedokrwistość hemolityczna;

 

·               uszkodzenie serca: dusznica bolesna (bóle w klatce piersiowej spowodowane skurczem naczyń wieńcowych w sercu);

 

 

 

Reakcje nietypowe po użądleniach pojawiają się niezmiernie rzadko.

 

  

 

Diagnostyka alergii na jad owadów błonkoskrzydłych polega na wykonaniu testów skórnych punktowych (prick), testów śródskórnych oraz testów immunologicznych z krwi (oznaczenie poziomu przeciwciał IgE przeciw jadowi osy i pszczoły).

 

 

 

Kiedy wykonujemy testy skórne i immunologiczne?

 

 

 

Testy w kierunku uczulenia na jad owadów błonkoskrzydłych wykonujemy  w celu potwierdzenia lub wykluczenia IgE-zależnej reakcji na jad owadów. Tylko  wywołana przez  przeciwciała IgE reakcja alergiczna jest brana pod uwagę przy kwalifikacji pacjenta do odczulania. 

 

Uwaga: nie ma możliwości wykonania testów alergicznych i / lub immunologicznych profilaktycznie w celu sprawdzenia czy dana osoba jest uczulona na jad owada. Po pierwsze musielibyśmy wykonywać to badanie po każdym użądleniu, a stwierdzenie dodatniego wyniku, nie upoważnia nas do rozpoznana klinicznie jawnej alergii. Poza tym u ok. 25% badanych osób stwierdza się dodatni wynik testów skórnych, ale tylko u ok. 10-15% występują objawy kliniczne wskazujące na związek z uczuleniem.
Uwaga: testy alergiczne i / lub immunologiczne można wykonać co najmniej w 4 tygodnie po reakcji alergicznej spowodowanej użądleniem. Wcześniej wykonane testy nie wykażą alergii na jad na skutek przejściowego „wyczerpania się układu immunologicznego.” U chorych z ciężką reakcją alergiczną po użądleniu przez osę lub pszczołę, u których wyniki testów alergicznych (testy skórne, oznaczenie swoistych przeciwciał przeciw jadowi osy lub pszczoły) są ujemne, należy je ponownie powtórzyć za 3 miesiące.

 

Stężenie swoistych IgE i wielkość odczynu skórnego w testach alergicznych nie korelują z ciężkością reakcji alergicznej. Jest to bardzo ważne spostrzeżenie, ponieważ w powszechnej świadomości wysokie stężenie IgE i duży odczyn skórny w testach utożsamiane są z "silną" alergią.

 

Dawniej uważano, że odczulać należy tylko tych pacjentów, u których po użądleniu przez osę lub pszczołę rozwijała sie reakcja alergiczna zagrażająca życiu. Obecnie wskazania do immunoterapii  czyli odczulania jadem osy lub pszczoły (venom immunotherapy, VIT) są bardziej liberalne.

 

Wskazania do VIT (venom immunotherapy, immunoterapii jadami błonkoskrzydłych):

 

          przebycie ciężkiej reakcji anafilaktycznej z objawami ze strony układu oddechowego lub układu krążenia (stopień III lub IV wg Muellera) oraz obecność IgE przeciw jadowi owada potwierdzona dodatnim wynikiem testu skórnego lub oznaczeń swoistych przeciwciał IgE

 

          umiarkowana reakcja anafilaktyczna (stopień I i II wg Muellera) potwierdzona dodatnim wynikiem testu skórnego lub oznaczeń swoistych przeciwciał IgE u chorych z dużym ryzykiem ponownego użądlenia lub ciężkiej reakcji anafilaktycznej po ponownym użądleniu, a także u chorych ze znacznie obniżona jakością życia w związku z alergią na jad owada

 

Brak wskazań do VIT w następujących przypadkach:

 

          wystąpienia zwyczajnej reakcji miejscowej bez uogólnionych objawów niezależnie od wyniku testów skórnych wykrywających swoiste IgE

 

          w przypadku każdej reakcji każdej reakcji, jeżeli wyniki testów skórnych są  i nie stwierdza się swoistych IgE przeciw jadowi osy/pszczoły wystąpienia zwyczajnej reakcji miejscowej bez uogólnionych objawów

 

          w przypadku wystąpienia dużej reakcji miejscowej bez uogólnionych objawów z wyjątkiem pacjentów z bardzo obniżoną jakością życia w wyniku częstego narażenia na użądlenia, z potwierdzonym IgE-zależnym mechanizmem reakcji alergicznej (dodatnie testy skórne lub obecność swoistych IgE w surowicy przeciw jadom osy lub pszczoły)

 

          w przypadku wystąpienia j reakcji toksycznej lub nietypowej, niezależnie od wyników badań wykrywających swoiste IgE

 

W przypadku, gdy osoba uczulona na jad nie może być z jakichkolwiek względów odczulana powinna mieć w okresie lotu owadów pakiet leków do natychmiastowej pomocy.
Należy je zażyć w następującej kolejności (poniższe zalecenia dotyczą osób dorosłych):

 

 

 

1. Adrenalina – 0,3 ml (0,3 mg) domięśniowo (ampułki i strzykawki jednorazowe,  ampułkostrzykawki z blokadą Adrenalina WZF 300 mcg lub strzykawki automatyczne Epipen. Strzykawki automatyczne Epipen są dostępne w aptekach w 2 wersjach: Epipen 300 mcg (0,3 mg) dla dorosłych i Epipen Junior 150 mcg da dzieci.

 

2. Zażyć 4 tabletki leku przeciwhistaminowego:

 

rupatadyna 10 mg (Rupafin)

 

cetyryzyna 10 mg (Zyrtec, Allertec, Amertil)

 

loratadyna  10 mg (Claritine, Aleric, Flonidan)

 

3. Zażyć Encorton w dawce 100 mg (5 tabletek po 20 mg – o ile to możliwe nie na „pusty żołądek

 

Uwaga:
Zawartość pakietu do natychmiastowej pomocy i kolejność podania leków powinna być zawsze uzgodniona z lekarzem.

Dokładniejsze informacje o alergii na jady owadów błonkoskrzydłych zawarte są również na naszej stronie internetowej w artykule „Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych”.